Đức Gioan XXIII và Đức Gioan-Phaolô II: Các gương mẫu thánh thiện mới

222

huffingtonpost.com, 7-8-2013

Các bàn luận về thông điệp Ánh sáng Đức tin Lumen Fidei, tông thư đầu tiên của Đức Phanxicô, nhanh chóng nhường vị trí hàng đầu bảng tin cho tuyên bố của Vatican, Giáo hoàng Phanxicô sẽ phong thánh cho Giáo hoàng Gioan XXIII và Giáo hoàng Gioan-Phaolô II. Phát ngôn viên Vatican cho biết chuyện này có thể xảy ra trong năm nay (đã xác định là ngày 27 tháng 4 năm 2014 này).

Các vị thánh nêu gương cho chúng ta bằng cách sống. Cương vị giáo hoàng không bảo đảm cho việc phong thánh cho bằng đời sống thánh thiện mà người khác có thể noi gương. Sự thánh thiện của Angelo Roncalli và Karol Wojtyla đã có trước khi họ nhận chức giáo hoàng.

Angelo Roncalli, hay Giáo hoàng Gioan XXIII, với quan điểm thể hiện rõ trong việc triệu tập các giám mục trên toàn thế giới về Vatican để soạn thảo Công đồng Vaticanô II, 1962 -1965. Các quan chức Vatican không tin một người được bầu giáo hoàng lúc đã 77 tuổi, lại có thể nghiêm túc làm đến nơi đến chốn chuyện này, họ xem ngài là giáo hoàng chuyển tiếp, một người lãnh đạo tạm thời, không làm gì hết. (Và cũng đáng để suy nghĩ: Giáo hoàng Phanxicô được  lúc 76 tuổi. Ngài sẽ làm gì đây?) Đức Gioan XXIII không được thấy được kết quả của Công đồng, nhưng ngài vẫn dấn thân cho một trong những sự kiện quan trọng nhất thời hiện đại. Công đồng Vaticanô II thôi thúc Giáo hội nhìn nhận mình với vai trò trong xã hội chứ không phải tách biệt xã hội. Vaticanô II thúc đẩy người Công giáo thay đổi từ vai trò khán giả trở thành thành viên dự phần trong Giáo hội. Nhưng sự vĩ đại của Giáo hoàng Gioan XXIII đã phát tiết ra trước đó nữa.

Tổng giám mục Roncalli, đại diện giáo hoàng trong tư cách đại sứ Tòa thánh tại Istanbul rồi đến Paris. Ở Thổ Nhĩ Kỳ, ngài làm việc gần gũi với các cộng đồng Hồi giáo và Do Thái giáo, xây dựng với họ những giao tình vẫn đang được tiếp tục thăng tiến. Ở Paris, ngài củng cố các mối kết thân với cộng đồng Do Thái. Là đại sứ Tòa thánh ở Istanbul rồi Paris trong Thế chiến II, ngài đã cứu nhiều người Do Thái khỏi nạn diệt chủng. Nếu chúng ta đạt được hòa bình trong thế giới đầy phức tạp ngày nay, thì đó sẽ là nhờ việc các nhóm tôn giáo bắt tay được với nhau. Khả năng hòa bình này đã được khởi xướng từ nhiều thập kỷ trước, và trong đó có phần của con người xứng đáng là thánh này.

Chân phước Gioan XXIII đến từ một gia đình nông dân nhưng có một nhận thức can đảm và đức tin đơn giản để nhận ra rằng tình yêu Thiên Chúa đã làm và sẽ làm bất kỳ điều gì cho đạo của mình.

Chân phước Gioan Phaolô II gây chấn động thế giới khi một người Ba Lan trở thành giáo hoàng không phải người Ý đầu tiên trong 455 năm. Theo tiêu chuẩn của các giáo hoàng, ngài là người trẻ tuổi, 58 tuổi, khi được bầu vào năm 1978. Cách nhìn nhận của ngài cũng gây chấn động cho các phụ tá ở Vatican. Ngài muốn loan Tin mừng bằng truyền thông và bằng đi thăm. Ngài bị ngăn cản khi tỏ ý muốn công du khắp thế giới. Ngài đã không đi được hết thế giới, nhưng đã trở thành một giáo hoàng công du thường xuyên nhất vì Tin mừng. Ngài viếng thăm người dân, đặc biệt là người nghèo, trên khắp thế giới. Ngài đến Châu Mỹ La Tinh, Châu Phi, Ấn Độ, Philippine, Thánh địa… đưa đoàn tùy viên báo chí theo mình, và qua truyền thông, qua truyền hình, ngài cho thấy nạn nghèo đói đang xảy ra trên khắp thế giới.

Nhưng tầm vĩ đại của ngài cũng bắt đầu trước khi được bầu làm giáo hoàng. Là một thanh niên trong nước Ba Lan thời Thế chiến II, Karol Wojtyla đã dám mạo hiểm, dám theo học chủng viện chui. Đến khi lên làm Tổng giám mục ở Ba Lan, ngài đối diện thẳng với chủ nghĩa cộng sản. Khi làm Giáo hoàng ngài vẫn mạnh mẽ chống lại chủ nghĩa cộng sản. Trong đất nước Ba Lan bị xâu xé bởi chiến tranh, ngài đã xây dựng tình bạn với người Do Thái, và đó cũng là nền tảng để ngài là Giáo hoàng đầu tiên viếng thăm một hội đường Do Thái.

Trên cương vị giáo hoàng, Gioan Phaolô II nêu gương cho mọi người thấy phải sống thế nào. Sau khi Mehmet Ali Agca, gần như đã giết được ngài sau hành động ám sát tại Quảng trường thánh Phêrô, Giáo hoàng đã đến viếng thăm anh trong tù và tha thứ cho anh. Nhiều năm về sau, Giáo hoàng Gioan Phaolô còn cho mọi người thấy nên chết như thế nào khi ngài để cho thế giới chứng kiến những giây phút riêng tư hấp hối của mình. Hàng triệu người đến dự tang lễ của ngài đã hô vang «phong thánh ngay lập tức», bất chấp mọi hình thức phải cần có thời gian.

Hai nhân vật này, Gioan XXIII và Gioan Phaolô II, sẽ sớm được phong thánh. Cả hai đều là giáo hoàng, nhưng hạt giống thánh của họ đã được gieo rất lâu trước khi nhận chức vị này.

J.B. Thái Hòa dịch